Wij houden altijd van hen, die ons bewonderen.
Francois de la Rochefoucauld
Zakelijk complimenteren is het meest effectieve manier van zakelijke communicatie. Compliment is een beloning, een immateriële cadeau. Volgens vermaarde onderzoeksbureau Mckinsey vinden werknemers zakelijke complimenten minstens even waard als hun salaris!
Oorspronkelijke Italiaanse betekenis van het woord compliment is ‘uiting van respect en beschaving’. Met complimenten kunt u onder anderen de teamsfeer verhogen, zichzelf geliefd maken en ongewenst gedrag van anderen makkelijker veranderen dan met de kritiek.
Complimenteren is heel iets anders dan slijmen:
Slijmen
Bewonderend, ondergeschikt, werkt voor de slijmerd alleen.
Complimenteren
Belonend, gelijkwaardig, alle betrokkenen kunnen er baat bij hebben.
Verbale en non-verbale complimenten
Als iemand tegen u zegt: ‘ik mag je wel’, kunt u alsnog denken, ‘het zal wel’. Maar, als iemand u non-verbaal laat zien dat hij u mag, dan gelooft u dat automatisch! Eerst zien dan geloven, en u hebt het met uw eigen ogen gezien.
Non-verbaal zakelijk complimenteren
Onverdeelde aandacht is allicht de beste manier om iemand een non-verbaal compliment te geven.
U luistert naar een iemand en u zegt weinig tot niets maar uw houding spreekt boekdelen: u kijkt geïnteresseerd, vriendelijk en aandachtig. U knikt instemmend met goedkeurende glimlach op uw gezicht.
Een non-verbale compliment maakt u geloofwaardig en sympathiek. Neveneffect is het verbeteren van uw concentratie om echt te horen wat er gezegd wordt.
Goede zakelijke compliment
Als de ontvanger uw compliment goed vindt dan is uw compliment goed. Stel dat uw collega erg onzeker is over zijn vergaderingtechniek. Na een vergadering maakt u een compliment over zijn nieuwe overhemd. Het slaat uiteraard nergens op.
U kunt beter complimenteren over iets wat hij belangrijk vindt: ‘Nou, Kees het valt mij op dat je erg goed de lijn uitzet tijdens zo’n rommelige vergadering’. Nou, dat hoort Kees graag.
Is complimenteren dan, mensen vertellen wat ze willen horen?
In zekere zin, wel. Het verschil met de manipulatie is dat een compliment minstens gedeeltelijk waar moet zijn en/of ook als het niet de volledige waarheid vertelt het is goed voor de welzijn van de ontvanger.
Dit horen we graag, jij bent:
Eerlijk
Geestig
Goed
Slim
Leuk
Sociaal
Goed gezelschap
Interessant etc.
Niemand hoort graag, jij bent:
Stom
Saai
Slecht
Leugenachtig
Asociaal etc.
Besef dat we zelden direct tegen iemand zeggen: jij bent dom. Meestal gebeurt het min of meer onbewust via ons:
Houding
Lichaamstaal
Gedrag
Veronderstellingen
Vooroordelen
Grappen
Algemeen en veilig zakelijk compliment
Als u tegen iemand zegt: ‘je bent een goede collega’, dan is dat altijd goed.
Specifiek en riskant zakelijk compliment
Als u tegen iemand zegt: ‘je bent een goede collega. Er zit geen kwaad in je en je bent zo trouw als een hond!’, dan kan uw collega nog blijer zijn dan daarnet. Omdat u uw compliment specifiek hebt gemaakt werkt het nog sterker. Het is geloofwaardiger want u benoemt de eigenschappen die van uw collega een goede collega maken.
Evengoed kan uw collega beledigd worden door zo’n compliment! Hij kan het afschuwelijk vinden om gezien te worden als een trouwe hond en een goeierd! Hij ziet zichzelf juist graag als een onvoorspelbaar en geducht persoon. Daarom zijn specifieke complimenten risicovol. U weet nooit of de ontvanger er blij mee zal zijn.
Aan de andere kant werkt een specifieke zakelijke compliment extra goed als u de juiste snaar weet te raken. De vraag is dus, hoe weet ik wat iemand wil horen?
Daartoe moet u zich inleven in de ander. Om iemand een echt goed compliment te kunnen geven moet u interesse hebben in de ander. Interesse tonen is al een compliment aan zich! En door goed te complimenteren ontwikkelt u uw inlevingsvermogen. De cirkel is rond.
Inlevingsvermogen
Mensen horen graag een compliment over iets wat zij belangrijk vinden. Een zakelijke compliment snijdt hout mits die gaat over:
Iets wat ontvanger belangrijk vindt
Iets waarover ontvangen onzeker is
Iets waarover ontvanger trots is
Iets waarmee ontvanger bezig is (te leren)
Iets wat heel veel moeite heeft gekost
Iets waarmee ontvanger eens is
Over het algemeen kunt u een zakelijk compliment geven over:
Karakter
Prestatie
Inzet
Poging
Inzicht
Talent
Zakelijk complimenteren over uiterlijk van een collega, zeker als de collega van een andere geslacht is, kunt u beter vermijden. Geef beter werkgerelateerde complimenten.
Stel dat een collega erg prestatiegericht is. Die kunt u dan geweldig zakelijk complimenteren met: ‘wat heb je dat alweer goed gedaan’!
Let op het woordje – ‘alweer’. Dat soort toevoegingen (‘zoals gebruikelijk’, ‘zoals altijd’) geven extra kracht aan uw compliment. Ze geven aan dat iemand het altijd goed doet! Als u iemand wilt belonen voor iets wat hij eenmalig goed gedaan heeft dan laat u ‘alweer’ natuurlijk achterwege.
Zakelijk complimenteren
Zakelijk complimenteren gaat bij voorkeur over het belonen van gewenst gedrag. Het aanmoedigen van productief en creatief werken. Het creëren van een sfeer waarin teamwerk floreert of waarin een koper graag overtuigd wil worden.
Complimenten over uiterlijk zijn zakelijk niet verboden maar wel omstreden. Wij raden het eigenlijk af. Als u het perse wilt, neem dan zeker een paar regels in acht: een compliment over uiterlijk kunt u best geven ‘waar iedereen bij is’ en niet in een ‘1 op 1’ situatie.
Een mannelijke collega zegt nooit tegen een vrouwelijke collega: ‘wat heb je mooie benen’ of dergelijke. Dus, geen lichaamsdelen aanprijzen, bij zakelijk complimenteren.
Dit doet hij ook niet tussen de neus en lip door. Ook niet ‘waar iedereen bij is’. Vrouwen kunnen langdurig last hebben van zulke ‘onschuldige’ opmerkingen.
Vrouwen doen het in principe ook niet bij mannen (ondanks dat heren het misschien heel graag zouden willen horen!)
Voor man-man en vrouw-vrouw verhoudingen zijn deze regels minder streng, maar het is in principe nog steeds beter om het niet over de lichaamsdelen te hebben
Algemene en neutrale complimenten over de uiterlijk zijn eigenlijk de beste: ‘wat zit je haar leuk’, ‘wat zie je er leuk uit’.
Hoe vager u iemand kent des te behoudender bent u met complimenteren over het uiterlijk.
Een compliment geven over een kledingstuk is erg veilig. Het gaat over uiterlijk maar meer over de smaak dan over de fysieke aspect van de uiterlijk.
Een compliment over het uiterlijk geeft u niet bij de eerste kennismaking.
Inleven in een ander
Ieder compliment die u maakt is ook een compliment aan u. Dat u het gezien hebt. En dat u het ook uitgesproken hebt. Het maakt u vrolijker en positiever. U ontwikkelt oog voor goede dingen van het leven in plats om u te ergeren over alles en nog wat. U verbeteert de sfeer en u geeft een goed gevoel aan mensen. U maakt vrienden. Mensen willen graag iets voor u doen. Volkswijsheid luidt: ‘wie goed doet, goed ontmoet.’
Voordelen zakelijke complimenten
U geniet van de goede dingen en u viert de goede dingen
U geniet van een positieve instelling
U ontwikkelt aandacht voor anderen, u kunt zich verplaatsen in anderen
U bent niet alleen bezig met uw eigen ego
U kunt ego’s strelen van anderen, dat geeft u een enorm goed gevoel over uzelf
U kunt dingen voor elkaar krijgen
U motiveert uw collega’s
U bevordert wenselijk gedrag
U bevordert een prettige werksfeer
Complimenteren is tevens uw ‘vergunning’ om kritiek te leveren waar nodig…
Toch is misschien de meest merkwaardige aan het zakelijk complimenteren de volgende. Om een goed zakelijk compliment te kunnen geven moet u zich verdiepen in een ander. Dus stel, dat u vanaf nu als een complimenteus iemand door het zakenleven wilt gaan. De eerste stap is om nog meer aandacht te hebben voor uw collega’s, klanten en zakenpartners. Pas, als u weet hoe ze in elkaar zitten kunt u ze raken met uw complimenten.
Supercompliment
We hebben behoefte voor een positief zelfbeeld. Compliment draagt daarbij. Een supercompliment stimuleert ons positief zelfbeeld op een bijzondere wijze. Het versterkt onze motivatie tot positief gedrag. Bovendien, het verhoogt onze prestatie.
Voorbeeld
Tijdens vorige functioneringsgesprek heeft Kirsten te horen gekregen dat ze haar werksnelheid met Excel moet verhogen. 6 maanden later maakt Kirsten nog steeds geen vorderingen.
Kritische benadering
U: ‘Kirsten, je verslag is weer niet goed. Wil je alsjeblieft beter je best doen? Is het nou zo moeilijk? ’
Complimenteuze benadering
U: Hoi Kirsten, nog bedankt voor de vorige week. Je hebt me erg geholpen met die Power Point presentatie. Die was erg goed, helemaal top! Je wordt steeds handiger met die softwareprogramma’s. Het valt me op dat je je best doet met Excel. En dat lukt aardig. Je hebt het in je, meid! Laten we even kijken hoe het nog beter kan!’
Als Kirsten zichzelf slecht voelt over Excel dan is de kans erg klein dat ze haar gedrag zal aanpassen. U zegt dat ze het niet kan. Zo’n negatieve aanpak leidt tot weinig werkplezier. Het motiveert niet tot positief gedragsverandering. Eerder spoort het aan tot vermijden van Excel. Bovendien, het verslechtert uw relatie met Kirsten.
Daarentegen als u ervoor zorgt dat Kirsten een goed zelfgevoel krijgt bij Excel dan zal Kirsten gemotiveerd zijn om er nog beter in te worden! Als u haar nog extra aanmoedigt door te zeggen dat ze ‘het in zich heeft’ dan zal haar zelfvertrouwen toenemen. Ze zal positief kijken naar zichzelf en naar Excel. Haar motivatie tot een positief veranderen zal toenemen. Tevens, zal uw relatie met haar verstevigt worden.
Tip zakelijk complimenteren
Positieve verandering vindt plaats via innerlijke motivatie. Met supercompliment kunt u mensen uitstekend motiveren tot gedragsverbetering. Met kritiek zult u hoogstwaarschijnlijk het negatief gedrag versterken.
Uitzondering
Supercompliment motiveert meeste mensen. Een kleine minderheid functioneert anders. Bij hun werken geen complimenten. Het gaat vaak om zeer competitieve mensen en ze moeten uitgedaagd worden. Pas als u twijfelt aan hun kunnen of een concurrent erbij haalt dan ‘zullen ze u laten zien wat ze kunnen’!
U kunt achter komen wie gevoelig is voor zo’n uitdaging met een beetje mensenkennis. Inlevingsvermogen helpt enorm hierbij. Elk gezond mens kan zich min of meer verplaatsen in iemand anders. Er zijn twee simpele trucs om uw inlevingsvermogen aan te scherpen.
De eerste is de zogenaamde Miller’s wet. Het is de basis voor het goed begrijpen wat de spreker eigenlijk bedoelt. Als u te snel oordeelt over wat iemand zegt kunt u nooit goed begrijpen wat hij bedoelt en waarom. Heel vaak zijn we al bezig met ons antwoord voordat onze gesprekspartner überhaupt uitgesproken is. Zodoende praten we langs elkaar heen.
Tip zakelijk complimenteren
Laat de ander uitpraten om hem echt te leren kennen en te begrijpen.
Vraag je af:
welke compliment zou mijn gesprekspartner het liefst willen horen?
welke kritiek zou mijn gesprekspartner het minst graag willen horen?
Even voor de goede orde, u spreekt uw bevindingen niet uit. Ze dienen alleen om iemand erg snel in kaart te brengen. Aan de hand daarvan kunt u zich makkelijker verplaatsen in ander.
U kunt zich, bij wijze van oefening, deze vragen stellen over uw meest geliefden, uw familie, uw beste vrienden en over uzelf uiteraard! U kunt er ook een leuk spelletje van maken. Ieder schrijft het antwoord voor zichzelf op en vervolgens probeert u het van elkaar te raden. Wie het meeste aantal punten scoort kan zich best inleven in anderen. Het is bijzonder nuttig als een trainingsmodule in het kader van een afdelingstraining ComplimenTeam bijvoorbeeld. Het leidt tot mensenkennis en het spoort aan tot verder onderzoek.
Regel is, hoe vaker u het doet des te beter zult u het kunnen. En des te vaker zult u iemand ‘doorhebben’. Na een poosje zult u merken dat het ook werkt bij mensen die u pas leert kennen.
Een belangrijke neveneffect is dat u zelfs totaal oninteressante mensen interessant kunt maken voor uzelf. Het meest vervelende klant waar u vroeger met frisse tegenzin naartoe ging is ineens erg boeiend voor u geworden. Want u kent een nieuwe spelletje: mensen doorgronden!
Andere mensen interessanter weten te maken voor uzelf is reuze belangrijk. Want hoe u de ander ziet bepaalt hoe veel energie u erin zult steken in uw relatie en vooral wat voor soort energie zult u er zelf bij uitstralen!
Het maakt tevens uw zakelijke (en sociale leven) zeker leuker! En het maakt u een rijker persoon want u voelt met anderen mee. U groeit als persoon en u maakt zich een geweldige eigenschap als inlevingsvermogen eigen.
Lefcompliment
Een lefcompliment daagt de regels uit. Het is een compliment die veel meer moet hebben van ‘leiden’ dan van ‘volgen’. U vertrouwt op uw charme en u hebt het van uw originaliteit, spontaniteit en humor. Maar ook van uw moed en volwassenheid.
Zakelijk flirten breekt af en toe ‘regels van het spel’. Zakelijk flirten is beschaafd en netjes, maar ook gedurfd, ondeugend en speels.
Voorbeeld 1 zakelijk complimenteren
U komt een sollicitatieruimte binnen en u ontmoet de sollicitatiecommissie. Met een brede glimlach zegt u:
‘Wauw, wat een leuke uitstraling hebben jullie! Ik was wel een beetje zenuwachtig maar ik voel me nu rustiger worden. Bedankt daarvoor!’
Voorbeeld 2 zakelijk complimenteren
Tussen u en uw collega Dennis heerst een grote rivaliteit. Daardoor is de sfeer vaak gespannen. U heeft aan een project gewerkt. Vol trots presenteert u uw plan. Uw rivaal ontdekt een grove fout en maakt u op een geestige wijze belachelijk. De aanwezigen lachen mee omdat zijn opmerking ten nadele van u echt geestig was.
U baalt er ontzettend van. U zou kunnen janken. Toch, vermant u zich, u bent een zakelijk flirter, tenslotte!
U zegt: ‘om heel eerlijk te zijn, vind ik het heel erg dat mijn plan zo onderuit gehaald wordt. Ik heb er echt heel hard aan gewerkt. En enige wat ik bereikt heb is om uitgelachen te worden. Kennelijk is het part of the game. Ik wil me graag groot houden en op dit moment niet aan mijn gekrenkte ego denken, maar aan algemeen goed.
Dennis, het doet extra pijn dat uitgerekend jij hiermee komt en toch ervaar ik je opmerking als een groot dienst. Want uiteindelijk gaat het niet om jou of om mij, hoewel ik je dit graag betaald zet, hoor! (u lacht breed), het gaat erom dat deze plan echt goed wordt. Ook al bak je normaliter niets van (u lacht alweer breed) vind ik erg knap van je dat je dit gelijk gezien hebt, Dennis. Met frisse tegenzin (u lacht als boer met kiespijn), mijn oprechte complimenten aan jou Dennis. Voordat ik weer aan de slag ga, laten we even kijken of ik nog meer dingen verprutst heb…..’
Dit is zeker een lefcompliment. Er is heel veel lef nodig om in zo’n situatie zo te reageren. Meestal reageren we gekrenkt en defensief in zo’n situatie. Maar u tovert uw feitelijk falen om in uw morele overwinning. U maakt groot indruk op iedereen. U oogst zeker respect van uw rivaal. U verbetert sfeer. U voelt zich goed over uzelf in plaats van slecht. U bent een meester in zakelijk flirten!
Wondercompliment
Wondercompliment is een speciaal geval van non-verbaal zakelijk complimenteren. U kunt iemand geweldig compliment geven door iets te doen voor iemand. Deze indirecte complimenten werken het best in de vorm van een verrassing. Hoe meer tijd en inspanning het u gekost heeft des te sterkste uitwerking van zo’n ‘doe compliment’. Binnen de grenzen van de redelijkheid uiteraard. Als u een jaar lang uw vrije tijd opoffert om iets te doen voor uw collega dan is dat geen compliment, maar eng. Het gaat om ‘kleine-grote-dingetjes’.
Stel uw collega was lang ziek en u heeft sommige afspraken van haar agenda al afgehandeld. Daardoor heeft zij minder in te halen bij haar terugkeer! Dat is een geweldige blijk van waardering. Naar aanleiding van zo’n complimenteus daad zeggen mensen dan ook vaak: ‘oh, dat je dat voor me gedaan hebt!’ Zulke complimentjes hebben zo’n krachtige uitwerking dat de ontvanger soms hevig geëmotioneerd is. Ik noem ze wondercomplimenten omdat ze werkelijk wonderen kunnen verrichten. Vooral als het aankomt op collegialiteit, klantenbinding, teambuilding, motivatie, inspiratie, cultuuromslag etc.
Vooral als een leidinggevende een wondercompliment doet aan een team is het een krachtige boodschap.
Voorbeeld zakelijk complimenteren
U bent manager van een callcenter. In de maand augustus tijdens uw vakantie hebt u iets gedaan voor uw ondergeschikten. U hebt een klein onderzoek gedaan over do’s en dont’s van hun werkzaamheden. U hebt ook een groot aantal anekdotes verzamelt uit de dagelijkse praktijk van callcenters. Tenslotte hebt u er een geestige en nuttige handboek van gemaakt voor een ieder van uw mensen. U kunt ze vervolgens overhandigen tijdens bijvoorbeeld een bedrijfsuitje. Of het kan uw traktatie zijn voor uw verjaardag. Let op, het kan niet de taart vervangen!
In geval van een wondercompliment schenkt u aan iemand uw meest kostbare bezit – uw vrije tijd. Zelden zal het een begunstigde ongeroerd laten. Iedereen kan heel goed de waarde ervan inschatten. En helemaal als ze weten hoe druk u het eigenlijk hebt.
Elk kind groeit door complimenten die het krijgt. Op volwassen leeftijd is het niet veel anders. Een afdelingshoofd kan met gerichte, goed gedoseerde en rake complimenten wonderen verrichten. De initiatief hoeft uiteraard niet van de leidinggevende te komen. Ook als een ‘gewone’ collega kunt u bijdragen aan de sfeer door middel van complimenteus gedrag.
Als een leidinggevende kunt u met zakelijk complimenteren voor een opbeurende arbeidssfeer zorgen!
U maakt gebruik van supercomplimenten
U vraagt aan uw mensen wat ze willen verbeteren
U houdt hun ontwikkeling in de gaten en u draagt oplossingen bij
U beloont ook de kleinste vorderingen
U besteedt meeste van uw tijd aan het belonen van goed gedrag
U besteedt niet veel tijd aan slecht gedrag
U behandelt uw mensen als winnaars
Do’s en dont’s van zakelijk complimenteren
We hebben boven gezien hoe u supercomplimenten, wondercomplimenten en lef complimenten kunt maken. Dat wil niet zeggen dat er iets mis is met een gewone goede compliment.
Voorbeeld van goed zakelijk complimenteren
Uw gesprekspartner heeft u net verteld hoe zij een taaie reorganisatie succesvol heeft uitgevoerd.
Slecht
U vervolgt het gesprek met: oh, wat fijn voor je, maar luister, ik heb hier een heel mooi aanbod voor jou…
Goed
U vervolgt het gesprek met: ‘dat vind ik heel knap van je, ik ben ook ooit betrokken geweest bij een reorganisatie…’
Beter
U vervolgt het gesprek met: ‘dat is heel knap, hoor. Ik heb er ervaring mee. Het is een van de moeilijkste werkoperaties die er is. Hoe heb je het aangepakt?’
Soms voelen mensen zich ongemakkelijk door een compliment. Dit kunt u gemakkelijk voorkomen door een vraag achteraan te koppelen bijvoorbeeld.
Goed…
‘Je kunt zo goed complexe zaken samenvatten.’
Beter voor voorkomen van ongemak…
‘Je kunt zo goed complexe zaken samenvatten, hoe heb je het geleerd?’
Of u kunt er een tangconstructie van maken.
‘Goed’
‘ik heb nog nooit iemand zo goed zien presenteren!’
Beter voor voorkomen van ongemak…
‘Ikzelf vind het ook een boeiende onderwerp – je hebt het trouwens ongekend goed gedaan, hoor – wat mij het meest fascineert van wat je verteld hebt zijn de psychische mechanismes die de verandering in het leven roept…’
Dont’s van zakelijk complimenteren
Compliment is niet geloofwaardig
Complimenteren alleen als u iets nodig hebt
Te veel en te vaak complimenteren
Te vroeg complimenteren
Compliment geven met een onaardig gezicht
Geforceerd origineel willen zijn
Complimenteren over lichaamsdelen
Voorbeeld van een ongeloofwaardig zakelijk compliment
U kunt niet tegen een stagiaire zeggen – ‘fijn om met een ervaren collega samen te werken’! De ontvanger moet zich kunnen vinden in uw compliment.
Zakelijk complimenteren samenvattend
Met honing vangt u meer vliegen dan met azijn. Zakelijk complimenteren maakt u geliefd en positief. Voor het ombuigen van onwenselijk gedrag is een supercompliment veel doeltreffender dan kritiek. Goed kunnen zakelijk complimenteren is niet alleen nuttig maar ook erg leuk om te doen.
